Ja, ik bedoel inderdaad de Nederlandse vorm van zeer indirecte democratie.
Dat kan ook anders en aan andere vormen van democratie zitten ook 'nadelen'. Toch zijn er voorbeelden van meer directe vormen, zoals bijvoorbeeld in Zwitserland.
Nou vind ik Zwitserland gelijk weer een heel slecht voorbeeld, zeker voor het probleem dat je eerder benoemde. Zij werken met bindende referenda. Beetje vergelijkbaar met wat wij 1 keer met het Oekraïne-referendum hebben geprobeerd, maar dan was die consulterend. Verschil is dus dat de politiek in Zwitserland de uitslag ook mee moet nemen en de volksvertegenwoordiging “overruled”, die ene keer in Nederland was het meer een “advies” aan volksvertegenwoordigers waar ze in principe niks mee hadden hoeven doen. Nou denk ik dat een bindend referendum in elk geval beter is dan een consulterende, maar feit blijft: mensen zijn niet ineens minder dom, meer geïnteresseerd of beter ingelezen.
Stel je houdt nu een referendum over het drugsbeleid, dan denk ik zomaar dat er een heel grote meerderheid voorstander is van een strengere aanpak, meer verbieden en harder optrededen. De meeste mensen weten namelijk niet waar ze het over hebben, en kennen vooral de angst-verhalen. Daarnaast, en dat is in dit huidige tijdperk al helemaal een ding, kunnen politici of lobbyisten zo’n referendum heel makkelijk beïnvloeden. Mensen zijn slecht geinformeerd en geloven makkelijk in nepnieuws. Dit zag je rondom het Oekraiene-referendum ook. Mensen dachten dat we direct zouden stemmen over toelating tot de EU van Oekraine - of niet. Dat was sowieso al niet het geval: daar gaat Nederland helemaal niet in haar eentje over, en bovendien ging het over of het land de kans moest krijgen om aan de voorwaarden te gaan voldoen die een democratie moet volgen om tot de EU toe te treden - fase 1 van het toetredingsproces. Tegelijkertijd kwam de FvD net op, Baudet werd toen nog door heel veel mensen als een interessant intellectueel figuur beschouwd. Maar hij verspreidde in die tijd heel veel leugens, vaak vanuit pro-Russische insteek, die ook werden geloofd.
Dus als je de domheid van de meerderheid uit een democratie wil halen, dan lijkt een referendum me een heel erg slecht middel.
Het burgerberaad daarentegen heeft daar WEL oplossingen voor. Het blijft een “kleine groep” inwoners, maar deze inwoners gaan samen intensief aan de slag rondom het onderwerp voor ze ook maar met enig advies komen. Ze laten zich informeren door experts, betrokkenen, belanghebbenden, voor- en tegenstanders, gaan vaak enkele weken met elkaar in gesprek en komen dan tot een consensus.
M.b.t. het klimaatbeleid: In Frankrijk is er al zo’n burgerberaad geweest. Hierbij hebben uiteindelijk ook tegenstanders kunnen instemmen met broodnodige maatregelen. Nou vind ik het nog erg teleurstellend wat er uiteindelijk met hun adviezen is gedaan, ondanks grote woorden van Macron, maar goed. Het was hun eerste keer en die zijn vaak niet meteen geweldig zullen we maar zeggen. Maar in dat licht zou je dus kunnen zeggen: stel er komt een burgerberaad over drugs, dan zullen ook niet-gebruikers en zelfs tegenstanders mogelijk kunnen gaan inzien dat de “war on drugs” heeft gefaald en ander beleid hun doelen misschien wel meer helpt.
Trouwus: het kan nog veel indirecter hoor hahaha. Kijk maar naar Amerika. Wij stemmen heel direct op onze volksvertegenwoordigers. En ook al heeft dat allemaal mankementen, zoals Neo al benoemd heeft, is dat ergens best wel heel direct. Je zou ook kunnen denken: waarom zijn we als inwoners ZO slecht geinformeerd en ZO enorm ongeïnteresseerd in zaken die ons ZO direct aangaan? Zouden we niet al heel grote stappen zetten als we net iets minder met onszelf en geld verdienen bezig zijn, en net iets meer met onze maatschappij en (m.i.) burgerplichten?
Ik ben ook voorstander van meer inwonersparticipatie. En mits goed uitgevoerd ben ik ook enthousiast over burgerberaden. Maar eerlijk gezegd heb ik helemaal geen vertrouwen meer in de mens om te geloven dat we met meer directere democratie betere beslissingen gaan maken. (Alhoewel ook veel onderzoek suggereert dat meer directe democratie ook voor meer interesse zorgt.)
