Ik heb lang gedacht dat leven na de dood onaannemelijk is (onlogisch vanuit de evolutieleer, etc.). En mijn innerlijke ‘rationele ik’ meent ergens nog steeds te moeten vinden dat de meest logische theorie is dat alles na ons sterven gewoon stopt. Idee: we zijn ons brein. Als dat brein dood is, is er niks meer, nada. Ik ben van nature nuchter en niet erg zweverig of ‘spiritueel’ (hoe je dat ook definieert) van aard - al mijn niet drugs-gebruikende vrienden zullen dit beamen. En toch ben ik substantieel veranderd in m’n gedachtengangen en meer open minded geworden voor andere theorieën, júist door naast ‘normaal’ onderzoek te bedrijven binnen de - terecht bestaande - maatschappelijk geaccepteerde wetenschapsgrenzen óók bezig gaan met die zaken die net niet door wetenschap aangetoond kunnen worden (o.a. door interesse in, en ervaring met psychedelica). Dat betekent niet dat ik niet met beide benen op de grond blijf/wil blijven staan. (Zelf)kritisch zijn blijft één van de belangrijkste dingen die er zijn, anders loert het gevaar van een vorm van grootheidswaanzin, vind ik dan hè. Dan zou ik geen integere onderzoeker meer zijn, en ik draag integer (wetenschappelijk) onderzoek een warm hart toe.
Maar dat idee heeft niets met wetenschap te maken, aangezien de wetenschap helemaal niet bewezen heeft dat het brein bewustzijn genereert. Zie de 'hard question of consciousness'. Wetenschap weet helemaal niet wat bewustzijn is.
En dat vind ik altijd apart. Vele zogenaamd rationele, wetenschappelijk ingestelde mensen claimen dat zij alles vanuit de ratio doen, maar maken dus wel eerst deze immense aanname dat bewustzijn wordt gegenereerd door (en dus is gelimiteerd tot) het fysieke brein. Dit is in mijn ogen ook gewoon een geloofssysteem, want dat is dus helemaal geen onweerlegbaar vaststaand feit. Het brein kan bijvoorbeeld mogelijk ook net zo goed fungeren als een ontvanger, in plaats van een generator.
Ik ben voor integer wetenschappelijk onderzoek, maar altijd wanneer bovenstaande claim wordt gemaakt, denk ik bij mezelf: wat is daar zo wetenschappelijk aan?
Maar daarom: geloof niet de eerste de beste ongefundeerde aanname die je tegenkomt. Probeer bij filosofische vraagstukken/levensvragen verder te denken dan vanuit theorieën die logisch lijken vanuit ons eigen referentiekader als mens, op aarde, in het hier en nu. In de letterlijke zin van het woord is dit ook wetenschap: willen weten, maar niet focussen op één enkele benadering of hypothese. Je hebt wetenschap als onderdeel van onze maatschappij, die is zeer begrensd, en dat is maar goed ook. Daarom hebben we er zoveel aan te danken. Maar wetenschap en spiritualiteit zijn geen tegenpolen, sterker nog: naar mijn mening maken ze onderdeel van elkaar uit.
Ik zie reguliere wetenschap als wetenschap van de objectieve wereld en spiritualiteit als wetenschap van directe ervaring/subjectiviteit. De laatste is imo een soort wetenschap, want als het goed is, is er hier geen sprake van geloof. Wanneer geloof zijn intrede doet, degradeert spiritualiteit tot religie. Je bent hier echter zelf degene die erop toeziet dat die degradatie niet plaatsvindt.
Ik ben geboren, dan wel opgevoed, met een nuchterheid die ervoor zorgt dat ik kritisch sta ten opzichte van ’kennis’ door eigen ervaring (dus ook met psychedelica): daar hebben we hem weer, N = 1. Maar ik ben juist heel opgelucht en blij dat ik over de tijd heen ben gaan inzien dat meerdere wegen - en dus niet alleen reguliere wetenschap - sámen kunnen leiden naar Rome. En met Rome bedoel ik dan de vorming van een eigen geloof of standpunt ten opzichte van kwesties waar nÃemand echt het fijne van weet, omdat die antwoorden er gewoonweg nog niet zijn. Ik pretendeer niet deze zelf te gaan kunnen achterhalen in mijn simpele, korte mensenleventje, met mijn apenbreintje, zeker niet. Die illusie heb ik totaal niet. Maar het is leuk om ermee bezig te zijn en andermans perspectieven te horen/lezen. Verder kijken dan onze reguliere wetenschap - maar daarbij die wetenschap ook zéker niet uit het oog verliezen - is m.i. een verrijking.
Maar stel, dat je helemaal niet je apenbrein bent, maar dat je slechts de wereld ziet met je apenbrein. Is de ervaren wereld niet precies dat: het Ãs je menselijke geest/brein. Je ziet de wereld precies zoals je deze ziet, omdat je brein deze exact zo interpreteert. Een dier zoals bijvoorbeeld een huisvlieg, ziet een hele andere wereld. Het brein van de huisvlieg Ãs de wereld van de huisvlieg.
Daarom is er imo zo'n fundamenteel verschil tussen wetenschap van de objectieve wereld en wetenschap van directe subjectieve ervaring (spiritualiteit if you will). De eerste wordt gelimiteerd door het apenbrein, maar de tweede niet. Dat betekent niet dat de tweede dan toegang heeft tot alle 'kennis' van de menselijke wereld. Nee, het betekent slechts dat het denken vrij wordt: niet meer gelimiteerd door het apenbrein waarmee de objectieve wereld gekend wordt. Ik denk dus ook niet dat spiritualiteit er om draait om steeds beter te begrijpen hoe deze wereld werkt. Dat is het spel dat wetenschap speelt: steeds betere, meer accurate kennis vergaren over de objectieve wereld. Spiritualiteit daarentegen draait imo om de wetenschap van de zelf, van (pure) subjectiviteit waarin denken niet meer gelimiteerd is tot de rationele objectieve mind. Deze twee wetenschappen kunnen imo dus ook prima naast elkaar bestaan, al denk ik persoonlijk niet dat ze elkaar zozeer aanvullen om zo een completer accurater beeld van de wereld te krijgen. De mind/het brein en daarmee de wereld is imo als een soort bubbel in bewustzijn. Binnen die bubbel gelden alle (natuur)wetten en regels van die wereld. Buiten die bubbel zijn er helemaal geen wetten, regels en grenzen. Vandaar dat puur bewustzijn vaak kenmerken als 'oneindig', 'eeuwig', 'vrij', 'vormloos' krijgt toegewezen. Maar dit is dus gekeken vanuit directe ervaring naar de zelf, niet naar een objectieve wereld.
Een belangrijk onderscheid in mijn ogen.
Wanneer je denkt, limiteert/vernauwt bewustzijn zich tot de wereld (die bubbel van relativiteit). Die limitatie is nodig om objectieve kennis te kunnen kennen. Wanneer denken stopt, verdwijnen die limitaties weer.