Maar bewustzijn heeft in ons ook nooit écht een weg gevonden naar onze hersenen. Bewustzijn is altijd alleen bewust van bewustzijn, afgekort: bewustzijn (the name says it all). In dat bewustzijn verschijnen '(body-)minds'. Maar het zijn nooit die minds die bewust zijn. Minds zijn (gedachte-)patronen, scripts, programma's. "Dingen" die verschijnen in bewustzijn.
Die opvatting verraadt dat jij denkt dat het jij: 'het lichaam' (de body-mind) is, dat bewust is. Als je denkt dat jij als het lichaam bewust bent, zie je een wereld vol met andere 'body-minds'. Als je weet dat het jij 'bewustzijn' is, die bewust is, zie je overal alleen bewustzijn. Bewustzijn dat weliswaar een vorm aanneemt, maar het zijn niet die vormen die bewustzijn hebben. Het is bewustzijn dat (tijdelijk) vormen heeft. Begrijp me niet verkeerd, ik wil hier niet beweren dat ik zelf ook niet vaak op die manier kijk. Het wisselt, het is een oude gewoonte om toch weer te denken dat het het lichaam is, dat bewust is. Maar keer je terug naar je directe ervaring en stel je daar een existentiële vraag over, dan krijg je elke keer het (niet-conceptuele) antwoord dat het bewustzijn is dat bewust is.
Bewustzijn lijkt een ongrijpbaar iets, omdat we ervaring opdelen in A: de (materiële) wereld en B: bewustzijn. Maar de wereld ís bewustzijn. Bewustzijn is heel erg tastbaar. In feite, het is het enige waar we mee in aanraking komen...
Als je geïnteresseerd bent in je eigen directe ervaring, dan kan niet anders geconcludeerd worden dan dat bewustzijn fundamenteel is. Geen bewustzijn = geen ervaring. Maar het is niet dat bewustzijn bewust is ván ervaring. Zelfs dat al is dualisme gecreëerd door gedachten. Ervaring ís bewustzijn. Zowel de geest (mind) als de wereld (matter/materie) is gemaakt van bewustzijn. Bewustzijn is het eigenlijke "spul" waar alles van gemaakt is.
Je kunt ervoor kiezen om alle mogelijkheden open te houden, maar dat is een blijven zweven in de geest, in concepten. (en ik ben degene met Zweefkees bij mijn naam
![:tearsofjoy:]()
) Maar als je wilt weten waar je directe ervaring uit bestaat, dan kun je dat te weten komen in de vorm van een niet-conceptueel antwoord: ervaring is gemaakt van bewustzijn, ervaring is gemaakt van het "spul" dat jij bent.
En wat zou zich dan bewust zijn van deze sprekende minihersentjes?
Het is niet zo'n heel moeilijk concept om te begrijpen. Om te vergelijken plaats ik eerst even de definitie van materialisme en dan van panpsychisme.
- Je hebt materialisme. Dit is de opvatting dat er een '(buiten-)wereld' is, gemaakt van materie. Dit is een onafhankelijke wereld van vorm, die vermoedt wordt te bestaan buiten ons eigen bewustzijn. (Ook al is deze nog nooit buiten het eigen bewustzijn gezien, door niemand, ooit.) In deze materiële wereld zijn er wezens waarvan gezegd wordt dat ze een bewustzijn 'hebben', zoals wij mensen en ook dieren. (Ondanks dat dit geclaimd wordt, is er nog nooit een zogenaamd 'bewustzijn' gevonden in een materieel lichaam. Toch blijven we spreken van het 'hebben' van een bewustzijn.) Maar los van deze uitzonderingen (mensen/dieren) wordt aangenomen dat de wereld bestaat uit zogenaamde materie: levenloos/zielloos onbewust materiaal.
- Dan is er nu het concept van panpsychisme. In de basis is er hier dezelfde materiële wereld als in het materialisme, maar in plaats van dat alleen mensen en dieren een bewustzijn 'hebben', wordt er in deze filosofie gesteld dat alle materie een bewustzijn 'heeft'. Dus ook planten, mineralen, etc.
Mijn reactie op beide is: mensen, dieren, planten, mineralen hebben geen bewustzijn. Het is precies andersom: bewustzijn heeft mensen, dieren, planten, mineralen. Het is materialisme als geloof dat ons op een kromme manier doet nadenken. Eerst creëert de geest (gedachten) een mentale wereld en dan wordt dat geprojecteerd over onze directe ervaring van perceptie (zien, horen, voelen, ruiken, proeven) heen. Vervolgens gaat diezelfde geest vragen stellen over de wereld die het zelf gecreëerd heeft... Het is als een spin die in zijn eigen web gaat leven en er vervolgens in verstrikt raakt. (vergeten wie dat zei, dus kan geen credits geven...)
