Neem iets als PTSS. Daar is de oorzaak van bekend: trauma en stress. Wat is het dan dat de symptomen van ADHD veroorzaakt? Deze symptomen bestaan trouwens ook los, dus wanneer is het precies ADHD en wanneer niet? Ligt dat dan eigenlijk aan de specialist die de evaluatie doet? Ik wil al deze dingen niet ontkennen als syndromen, want overduidelijk bestaan deze, als set symptomen die we kunnen waarnemen. Ik heb er gewoon moeite mee dat zoveel mensen er zo'n ding van maken: "ik heb ad(h)d, ik ben ad(h)d'er". Zeker omdat ik zelf zo sterk geloof in onze eigen waarheid creëren. Wat doet dat met iemand - met name een kind - om zichzelf te zien als "ad(h)d'er". Zeker, velen geven ook aan rust te vinden in zo'n label, wat ik niet wil bagatelliseren, maar ik kan me gewoon niet aan de gedachte onttrekken dat heel veel mensen zichzelf ook vasthouden in zo'n omschrijving. En nee, ik denk echt niet dat je al je klachten even kunt wegdenken, voordat iemand dat misschien denkt. Dat zou een ander uiterste zijn. Maar het perspectief van waaruit je kijkt, is zó belangrijk. Heeft zo'n enorme invloed op je geestesgesteldheid.
Symptomen van elke aandoening bestaan vaak los. Ik voel me wel eens verdrietig en heb periodes nergens zin in, maar ben niet depressief. Soms heb ik vreselijke stemmingswisselingen of ben ik impulsief, maar ik heb geen borderline. Wanneer iets precies ADHD, PTSS, borderline of wat dan ook is, ligt aan of het aan X aantal van de criteria voldoet. En natuurlijk is dat (helaas) minder objectief meetbaar dan een gebroken been, en kan de specialist die de vragen afneemt en diagnose stelt hier een rol in spelen en het soms mis hebben, maar dat geldt echt niet alleen voor ADHD (kan ik uit ervaring zeggen).
Ik ben het verder helemaal met je eens dat het belangrijk is om je niet naar een label te gaan gedragen, en dat je perspectief grote invloed heeft op je gesteldheid. Ik kan soms ook 'jeukerig' worden van bepaalde uitspraken, dus snap wel wat je bedoelt. Maar tegelijk is het denk ik ook belangrijk om de zaken niet om te draaien, want veel mensen hebben hun symptomen en gedragingen al voordat ze het label hadden, maar werden gewoon niet als symptomen gezien. Er is ze bijvoorbeeld altijd verteld dat ze zich moesten aanpassen, dat ze wel 'een tandje minder' mochten zijn, eens wat meer mindfull moesten worden, lui waren, of niet genoeg hun best deden. Dat is frustrerend, zeker als je merkt dat voor jou iets gewoon wél meer moeite kost, of écht anders werkt, dan bij de gemiddelde mens. Als je dan een verklaring hebt die zegt: je bent niet lui, je werkt gewoon iets anders en je moet hier op een andere manier mee omgaan, dan kan ik me voorstellen dat je dat van de daken wil schreeuwen. Juist omdat je je vaak niet gehoord hebt gevoeld. En dat is bij ADHD vaak het geval volgens mij, ook door het soort stigma dat er op rust (dat het over-gediagnosticeerd wordt, dat het misschien niet echt bestaat, dat het 'gewoon' een kwestie van je aanpassen of anders gedragen is, etc). Het maakt denk ik juist dat mensen soms harder of vaker roepen: ik heb ADHD, ik ben een ADHD'er. Want maar weinig dingen zijn zo vervelend als je niet gehoord voelen. En aan het einde van de dag is ADHD met de huidige kennis toch echt een 'stoornis', gediagnosticeerd aan de hand van uitgebreide lijsten symptomen / vragenlijsten of afhankelijk van je behandelaar zelfs andere onderzoeken (zoals een test om je beweeglijkheid/reactievermogen/concentratie te meten). Daarin doet het niet onder voor andere stoornissen of problematiek die gediagnosticeerd worden met lijsten symptomen en vragenlijsten. Ook als de exacte oorzaak nog niet 100% duidelijk is in de wetenschap.