MDMA heeft een deels kalmerend effect. Dat komt doordat het molecuul affiniteit heeft voor de antihistamine-receptor (H1) in het brein, wat een kalmerend effect heeft, maar ook doordat de angstrespons op verschillende andere manieren wordt geremd.
Voor de meeste mensen geeft MDMA een paradoxaal stimulerend/kalmerend effect, omdat de drug ook dopamine en noradrenaline activeert. Daardoor gaat het orthosympathisch deel van het zenuwstelsel 'aan' staan: zeg maar vluchtstand (of jaagstand) van ons lichaam. Bloed gaat naar de spieren, de spijvertering wordt stilgelegd, pupilen worden groot zodat zoveel mogelijk licht kan worden opgevangen en de slaapfunctie wordt uitgesteld.
Mensen kunnen om allerlei redenen minder gevoelig zijn voor een van die effecten. Vaak is dat individueel niet goed te verklaren. Want dan zou je iemands brein in heel dunne plakjes moeten snijden om het onder de microscoop te leggen. En dat gaan we natuurlijk niet doen
In het geval van mensen die gediagnosticeerd zijn met schizofrenie is er wel een neurologische verklaring.
Schizofrenie wordt veroorzaakt door een combinatie van verschillende genetische factoren en omgevingsfactoren. Zo zijn mensen met schizofrenie vaak (uitzonderlijk) intelligent, creatief, en extravert. Het probleem is dat het brein van mensen met schizofrenie in de pubertijd te veel dopamine gaat produceren, waardoor tolerantie optreedt en het brein steeds ongevoeliger wordt voor dopamine. Dat heeft als backlash dat er hallucinaties kunnen optreden; een beetje zoals wanneer je een paar dagen wakker bent van de speed en shadow people begint te zien. Een van de theorieën is dat mensen met schizofrenie die dopamine-dip (onbewust) merken, en mede daardoor drugs gaan gebruiken. Onderzoeken tonen namelijk stelselmatig aan dat mensen met schizofrenie veel vaker drugs gebruiken dan controlegroepen. Het probleem is alleen dat die drugs de symptomen verergeren en ook kunnen leiden tot neurotoxiciteit wat verder kan bijdragen aan permanente veranderingen aan het brein; waardoor mensen met schizofrenie steeds terugkerende psychoses hebben. Met name cannabisgebruik (in de adolescentie) lijkt een risicofactor te zijn voor het ontwikkelen van psychoses. Hoewel er geen sprake is van een oorzakelijk verband tussen cannabis en schizofrenie en er ook mensen zijn met schizofrenie die nog nooit hebben geblowd. Sowieso is dit een versimpelde weergave aangezien er enkele tientallen genen een rol spelen, een stressvolle omgeving in de jeugd een belangrijke voorspeller is, en er ook nog zaken onduidelijk zijn over andere mogelijke oorzaken.
Maar dat stukje van de dopamine is wel duidelijk.
Mensen die gediagnosticeerd zijn met schizofrenie zijn relatief ongevoelig voor dopamine, waardoor de kalmerende effecten van antihistamine kunnen gaan overheersen.
Antihistamines werden in de jaren '50 ontdekt, en bleken al snel als medicijn te werken voor mensen met schizofrenie. Dat antihistamines een dempende werking hebben werd per ongeluk ontdekt door psychiaters die het middel aan hun patiënten gaven als kalmeringsmiddel zodat ze tijdens therapiesessies wat gemakkelijker openlijk konden spreken. Mensen met schizofrenie bleken daar extra gevoelig voor. Wat opmerkelijk was destijds. Uiteindelijk is daar veel onderzoek naar gedaan, en zo is gebleken dat er een sterke samenhang is tussen dopamine en psychoses. Zo werden ook de eerste antipsychotica ontdekt die dopamine-antagonist zijn en dus de werking van dopamine blokkeren. Helaas hebben de medicijnen daardoor ook een versuffend effect en kan je er zwaarlijvig van worden doordat de stofwisseling langzamer gaat werken.
In de tussentijd is er echter nog veel meer bekend, en er blijken allerlei andere fenomenen een rol mee te spelen. Zo speelt serotonine ook een rol, waarom nieuwere varianten van antipsychotica (zoals seroquel) ook affiniteit hebben voor serotonine.
Daarom zou ik wel met klem willen vragen of je vriendin alsjeblieft geen MDMA wil gebruiken. Want dat is echt niet goed voor haar. MDMA wordt in verder gezonde personen verband gebracht met het ontstaan van bijvoorbeeld derealisatie, wat ook een kenmerk kan zijn van een psychose. Sowieso verstoort MDMA de chemische balans in het brein voor dopamine en serotonine, waardoor de kans op een psychotische episode groter wordt. Antipsychotica helpen om zulke toestanden te voorkomen. En ik snap dat dat vervelend is, want zulke medicijnen hebben veel bijwerkingen, en juist de creatieve, en extraverte kant van de persoon die het neemt wordt gedempt, waardoor je het idee kan krijgen dat je niet meer echt jezelf bent. Maar psychotische episodes zijn nog veel vervelender omdat die allerlei (sociale, juridische en individuele) problemen opleveren.