Okay - ik heb dit even op een rijtje gezet voor je. Wil er wel bij zeggen dat dit niet alles zegt, veel partijen spreken zich er niet expliciet in de programma’s over uit maar zijn er natuurlijk wel degelijk mee bezig. De WMO valt dan ook onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten… Ik denk dus dat je er met de komende gemeenteraadsverkiezingen van aankomende maart meer over zult horen, en dat ook relevanter is. MAAR voor de financiering van de WMO en de eigen bijdrage is de landelijke politiek natuurlijk wel degelijk aanzet. Het wetsvoorstel (voor wie jouw topic hierover niet volgt:
https://www.tweedekamer.nl/kamerstu...fg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel:36713) om de eigen bijdrage inkomensafhankelijk te maken wordt inmiddels voorbereid in de Tweede Kamer.
Geschiedenis:
- De WMO werd in 2007 onder Balkende IV (CDA, PvdA, CU) ingevoerd.
- In 2015 kregen gemeente meer verantwoordelijkheid én forse bezuinigingen opgelegd door Rutte II (VVD & PvdA). Ook werd de inkomensafhankelijke bijdrage ingevoerd.
- Om zorgmijding te verminderen, werd in 2019 het abonnementstarief ingevoerd door Rutte III (VVD, CDA, D66 & CU).
- Dit zorgde er juist weer voor dat te veel mensen, ook die het makkelijk zelf kunnen betalen om hulp en geld voor hulp gingen vragen, waardoor er een overvraging ontstond. Daarom werd dit tarief onder Rutte IV (VVD, CDA, D66 & CU) weer afgeschaft.
Over het algemeen zou je ook wel kunnen stellen dat rechtse en liberale partijen de WMO meer als vangnet zien en sneller voorstander zijn van (het verhogen van) een eigen bijdrage. De VVD was bijvoorbeeld altijd duidelijk de kracht achter het decentraliseren en de bezuinigen… De PvdA moest als regeerpartij meegaan hierin, maar heeft zich in de oppositie altijd stellig hiertegen verzet. Midden-linkse en linkse partijen zijn over het algemeen juist tégen de eigen bijdragen van zorg. Met name de SP is hier altijd héél fel in geweest, maar ook GroenLinks pleit traditioneel voor een collectieve dekking van zorg.
WMO expliciet in het (concept)verkiezingsprogramma:
- VVD (p.78 ): “Onderzoek naar betere samenwerking in de zorg: De lappendeken van de zorg met vier organiserende principes (wijk, gemeente, regio, landelijk), vijf verschillende financieringsstromen (Zvw, Wlz, Wmo, Jeugdwet en de Wet publieke gezondheid) en acht sectoren (publieke gezondheid, welzijn, huisartsen, gehandicaptenzorg, ggz, ouderenzorg en algemene ziekenhuizen, revalidatiecentra en academische ziekenhuizen) moet worden opgeschud, omdat deze historisch gegroeide indeling ketensamenwerking en innovatie onmogelijk maakt.”
Vrij vertaald: Niet enthousiast over hoe zorg door de overheid wordt gefinancierd en zeggen eigenlijk dat de WMO (én andere regelingen) op de schop moeten.
- VVD (p.78 ): “We houden huishoudelijke hulp beschikbaar voor mensen met een zware zorgbehoefte en voor mensen die dit zelf niet kunnen betalen. Huishoudelijke hulp wordt niet meer standaard onderdeel van de Wmo.”
- CDA (p.27): “De Wmo moet weer uitgaan van wat mensen nog wel kunnen en inzetten op een sterke sociale basis. Zorg die stimuleert en gericht is op de mens in plaats van het systeem.”
Vrij vertaald: meer maatwerk in de WMO, niet iedereen met andere klachten dezelfde “rechten” geven.
- CDA (p.27-28 ): “In de Wmo voeren we meer inkomensafhankelijke bijdragen in en vereenvoudigen de aanbestedingen door gemeenten, zodat gemeenten houvast hebben en zorgaanbieders niet met vele regels en verantwoordingen worden geconfronteerd. Zo richten we de Wmo, Bouwen op vertrouwen. Onze keuzes voor een fatsoenlijk land. CDA verkiezingsprogramma 2025 onder meer de huishoudelijke hulp, op mensen die het echt nodig hebben.”
Vrij vertaald: Vergelijkbaar met vorige punt, dus: niet iedereen die recht heeft hierop hetzelfde geven, maar nu niet o.b.v. welke klachten iemand heeft, maar ook op draagkracht (rijke mensen hebben recht op minder dan arme mensen die van de WMO gebruik maken).
- CDA (p.88 ): “We harmoniseren bepaalde begrippen die verschillen per regeling: bijvoorbeeld één inkomensbegrip in verschillende regelingen of dezelfde vermogensgrenzen: in de fiscaliteit, toelagen, sociale zekerheid, Wlz, Wmo, etc.”
- PvdD (p. 103): “Ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en zorg voor mensen met een levenslange beperking vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt bij voorkeur kleinschalig aangeboden in de vorm van buurtteams, zorgcoöperaties en andere mensgerichte initiatieven. Deze zorg moet in elke gemeente gelijkwaardig beschikbaar zijn: welke zorg je kunt ontvangen, mag niet afhangen van waar je woont. We zorgen voor regionale afstemming en stevige publieke regie, zodat samenwerking wordt bevorderd en zorgcowboys geen ruimte krijgen om publieke middelen weg te sluizen.”
Vrij vertaald: Hier staan eigenlijk heel veel punten in één zin… Allereerst willen ze dus óók meer maatwerk (“meer gericht op de mens en kleinschalig aangeboden”) en willen ze dat dit meer gelijkwaardig geregeld wordt en er minder verschillen zijn tussen gemeenten (dat vind ik vanuit mijn werk een héél belangrijk punt… EIGENLIJK kan de landelijke politiek weinig doen met de WMO, is gewoon hun pakkie an niet. Maar je kan wél meer de regie pakken, zorgen voor afstemming en gelijkwaardigheid. Dat is imo meer de rol van het parlement.)
- PvdD (p. 103): “Zorg die kwetsbare ouderen thuis nodig hebben wordt voortaan niet vanuit drie wetten en financieringsstromen georganiseerd, maar alleen nog vanuit de Zorgverzekeringswet en de Wmo.”
- PvdD (p. 105): “Het eigen risico wordt afgeschaft. De inkomensafhankelijke bijdrage gaat omhoog. De zorgtoeslag wordt op deze manier overbodig en het mijden van zorg door de angst voor te hoge kosten wordt tegengegaan. "Ook de eigen bijdrage, bijvoorbeeld in de WMO, wordt voor chronisch zieken afgeschaft.”
- PvdD (p. 105): “We komen met een zorgfonds met een uitgebreide dekking, ook voor mondzorg, fysiotherapie en (definitieve) anticonceptie. Het zorgstelsel en de bijbehorende vergoedingen van verzekeraars zijn te veel gericht op behandelingen en medicatie. Uitgaven voor of kosten van preventie – zoals de diëtist, verslavingszorg en hulp bij stoppen met roken – komen in het basispakket en worden volledig vergoed. Doordat we de zorg gaan bekostigen vanuit zorgfondsen, de Wmo en de Wlz richten we het zorgsysteem beter in op hulp en begeleiding om de eigen gezondheid te versterken”
- SGP (p. 23): “De SGP wil dat de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) alleen voor huishoudelijke hulp gaat gelden. "Zo blijft maatschappelijke ondersteuning betaalbaar voor mensen met een langdurige zorgvraag.”
- CU (p. 45): “Huishoudelijke hulp blijft via de Wmo toegankelijk voor mensen die dit nodig hebben. De eigen bijdrage wordt zo snel mogelijk inkomensafhankelijk.”
- JA21 (p. 40): “Gemeenten hebben sinds 2015 een deel van de zorgtaken van de rijksoverheid overgenomen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). [...] Dit vindt JA21 dusdanig belangrijk dat hier niet verder op bezuinigd mag worden. Om dit alles te bekostigen is de financiële positie van gemeenten van groot belang. De kortingen op het Gemeentefonds waarmee gemeenten worden geconfronteerd, moeten dan ook van tafel.
Geen Wmo-bezuinigingen als gemeenten de Wmotaken goed uitvoeren.”
- BVNL (p.41): “Er moeten landelijke richtlijnen komen zodat de zorg en ondersteuning die gemeenten via de WMO leveren overal hetzelfde is.”
- D66 (p. 33): “D66 wil de vijf wetten in de zorg versimpelen. Dat zijn de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Jeugdwet. Via één loket en met één indicatie kunnen mensen voor alle zorg terecht, zodat niemand tussen wal en schip valt.”
Dus lang verhaal kort: VVD, CDA, CU en de SGP zijn voorstander van het inkomensafhankelijk maken van de eigen bijdrage in de WMO. PvdD is de enige die zich expliciet uitspreekt TEGEN de eigen (in elk geval voor chronisch zieken) maar JA21 spreekt zich ook uit tegen méér bezuinigingen. Andere partijen spreken zich niet expliciet uit tegen de eigen bijdrage van de WMO of hebben de WMO überhaupt niet expliciet in hun programma staan. Deze partijen zeggen uiteraard wel wat over de eigen bijdragen in de zorg in het algemeen, of hoe zij kijken naar hoe mensen die zorg nodig hebben behandeld moeten worden. Dus vanuit hun verkiezingsprogramma’s:
- PVV: Zorg is onbetaalbaar geworden, eigen risico moet volledig worden afgeschaft.
- GroenLinks-PvdA: Zorg is onbetaalbaar geworden, eigen risico én zorgpremie moeten omlaag.
- NSC: Prioriteit aan preventie en zorg voor chronisch zieken. Solidariteit via premies en belastingen, zodat goede zorg toegankelijk is en blijft voor arm en rijk, ziek en gezond, jong en oud.
- SP: De zorg is geen markt, de behoefte van mensen moet centraal staan. “Door collectief te organiseren en bekostigen, zorgen we dat zieke mensen zich kunnen richten op beter worden in plaats van rekeningen betalen. Zorg is van ons allemaal en moet weer dichtbij, betaalbaar en publiek worden.”
- FvD: Eigen risico moet omlaag, er moet minder bureaucratie en meer zorg komen.
- Volt: “Goede zorg is geen luxe, maar een basisrecht. Iedereen moet toegang hebben tot betaalbare en goede zorg.”
Overigens wacht ik ook op de CBP doorrekeningen… Dan kun je zien welke keuzes ze écht durven maken.
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2025/09/19095511/web-1909BINantifa.jpg)
www.nrc.nl
