En dat gaan we dus niet doen met zijn allen daar de gemiddelde mens vooral bezig is met zijn eigen ding en zijn eigenbelang ALTIJD voorop stelt, zelfs als dat ten koste van een of meerdere anderen gaat. Wat zeg ik, ons hele kapitalistische systeem is daar op gebaseerd.
Je hebt het nieuwe boek van Rutger Bregman nog niet gelezen, merk ik? Over dat er niks lijkt te kloppen van de 'vernislaagtheorie' die stelt dat we in essentie zeer egoïstische wezens zijn die door een dun laagje beschaving en rechtstaat gedwongen worden zich goed te gedragen. Het tegenovergestelde lijkt eerder het geval. Mensen gedragen zich in noodsituaties juist extreem sociaal, vaak tegen hun eigen belang in, en pas na zulk altruïsme tijdens een crisis komen de machthebbers hun invloed uitoefenen met strafdisciplines om mensen in een bepaald keurslijf te dwingen.
Dat ons systeem uitgaat van de homo economicus die altijd zichzelf op de eerste plaats zet, dat is waar. Maar van dat hele model klopt geen fluit. Uit de neurowetenschap blijkt heel duidelijk dat we helemaal geen bewuste besluiten maken, maar juist dat we onbewuste en emotionale aannames en verwachtingen projecteren op de omgeving en pas achteraf gaan nadenken of dat besluit handig was of niet, in een heel klein percentage van alle besluiten of gedragingen. Dat proces heet meta-cognition trouwens. Het wordt verzorgd door de prefrontale cortex en is ongeveer verantwoordelijk voor iets van 5% van de cognitie, met een beetje mazzel.
Dat de homo economicus lulkoek is merk je ook aan hoe de marketingwereld consumenten probeert te beïnvloeden. Als je een krant uit de jaren '60 openslaat dan zul je misschien nog een reclame zien met 'onze zeep, een lage prijs doch prima resultaat'. Maar inmiddels spelen alle adverteerders in op emoties rondom het product: nu proberen zeepverkopers een fris gevoel te koppelen aan hun merknaam. Waarom? Omdat de emoties rondom het frisse gevoel een veel belangrijkere voorspeller zijn voor koopgedrag dan de prijs of de manier waarop het product geproduceerd is.
Dus we zitten met een systeem dat mensen tegen elkaar opzet terwijl ze het niet zelf willen, wat een groot gedeelte van de wereld uitbuit en wat maar een zeer select groepje ultra-rijken echt ten goede komt.
Overigens houdt een ontwikkelde democratische rechtstaat rekening met de wensen, behoeften en rechten van minderheden. Met 'het recht van de meesten' kan je de meest afschuwelijke praktijken goedpraten, zoals genocide.
Niet dat we een democratische rechtstaat hebben trouwens. Dat is grotendeels een illusie. Maar een democratische rechtstaat houdt nog wel wat meer in dan alleen de meeste stemmen gelden.
