Uitstekende boeken over Drugs

Stephen Snelders: LSD-therapie in Nederland. De experimenteel-psychiatrische benadering van J. Bastiaans, G. W. Arendsen Hein en C.H. van Rhijn. Candide/Wrede Veldt, 320 blz. ƒ45,-
LSD in de psychiatrie

Therapeutisch trippen


LSD rukte in het Nederland van de de jaren zestig op als therapeutisch middel. De psychiater Bastiaans werd beroemd, en later berucht, met zijn LSD-therapie voor mensen met een kampsyndroom. De medische geschiedenis van een psychedelisch paardenmiddel.


Hans van der Ploeg

'Vandaag wil ik een patiënt met u bespreken, die zich het slachtoffer voelt van de dokter, die hem met LSD behandelde', schreef Johan Booij, hoogleraar geneeskunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Dat was in januari 1968 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Daarin sprak Booij zich onomwonden uit tegen het gebruik van LSD als hulpmiddel bij psychotherapie, wegens de kwalijke gevolgen: terugkerende psychosen en zelfmoordneigingen. Hij presenteerde twee gevallen van patiënten die na een onfortuinlijke LSD-therapie bij hem terecht waren gekomen. De eerste patiënt kreeg van LSD bad trips en een psychose van achttien maanden. De tweede volgde een LSD-kuur van een half jaar, en benam zich het leven.

Het artikel zette de toon voor een felle discussie die de gehele jaargang duurde en waarin de meeste prominente psychiaters zich roerden. Alleen de Leidse hoogleraar psychiatrie Jan Bastiaans (1917-1997) hield zich muisstil evenals de minder bekende psychiater G.W. Arendsen Hein (1912-1995), vrijwel de enigen die nog toestemming hadden om psychotherapie met LSD bij patiënten toe te passen. Sinds 1966 viel LSD onder de Opiumwet, waarna LSD-therapie nog slechts was toegestaan aan enkele klinisch werkende psychiaters. Bastiaans kreeg pas na 1969 landelijke bekendheid door de film Begrijpt u nu waarom ik huil? Aan zijn naam zijn onlosmakelijk de begrippen 'KZ-syndroom' en 'LSD' verbonden. Bastiaans zou op zichzelf al genoeg stof opleveren voor een boek. Toch reikt de prachtstudie LSD-therapie in Nederland van de historicus Stephen Snelders (1963), eerder verschenen als proefschrift, veel verder dan alleen de figuur van Bastiaans. Snelders biedt een glashelder overzicht van de farmacologische geschiedenis van de meeste hallucinogenen, compleet met de chemische structuur en psychische effecten van stoffen als mescaline, psilocybine, LSD en ibogaïne. Met onstuitbaar enthousiasme tovert hij een stortvloed van feiten om tot een leerzaam betoog, met als kern de omslag die halverwege de jaren zestig optrad in het denken over het therapeutisch gebruik van LSD. We volgen de schrijver op de voet op zijn persoonlijke tocht door het landschap der zinsbegoocheling, alsof we terecht zijn gekomen in de wondere wereld die Aldous Huxley zo treffend beschreef in The Doors of Perception (1954) en Heaven and Hell (1956).

Volgens Snelders groeide het verzet tegen het medisch gebruik van LSD in de jaren zeventig doordat de stof steeds meer werd gepropageerd als psychedelisch (geestverruimend) middel, waardoor het in de 'tegencultuur' terecht kwam. LSD werd in kringen van mensen als Simon Vinkenoog en Bart Hughes beschouwd als middel om te ontsnappen aan de gevestigde maatschappelijke orde. Ten tijde van het huwelijk van Beatrix en Claus in 1966 was die maatschappij LSD daarom steeds meer gaan zien als een gevaar. LSD werd in feite verboden uit angst voor de provo's. In het hoofdstuk over hallucinogenen en de tegencultuur gaat Snelders uitgebreid op die geschiedenis in. De elpee Sgt Pepper's Lonely's Heart Club Band uit 1967 stond propvol psychedelica met als hoogtepunt het nummer Lucy in the Sky with Diamonds (de initialen van LSD). Spijtig genoeg is dit mooie hoofdstuk van het proefschrift in de handelseditie weggelaten.

Er blijft gelukkig een boel interessants over. Hoe men LSD ervaart hangt af van de stemming en de aard van de gebruiker (set), maar ook van de omgeving waarin hij gebruikt (setting). Deze setting kon men manipuleren, waardoor iemands belevingen werden gestuurd. Zo liet Bastiaans tijdens de LSD-sessies beeldjes van nazi's zien en draaide hij grammofoonplaten met nazipropaganda.

Klik om te vergroten...

Fool zei:

Een ietswat pittiger boek dat ik vooral gebruik als ik wat op wil zoeken is deze Kalat - Biological Psychology, dit gaat wat meer over de complete hersenchemie in plaats van enkel drugs.

Klik om te vergroten...

benniesmitters zei:

Fool zei:

Een ietswat pittiger boek dat ik vooral gebruik als ik wat op wil zoeken is deze Kalat - Biological Psychology, dit gaat wat meer over de complete hersenchemie in plaats van enkel drugs.

Klik om te vergroten...

Zeker een interessant boek! Heb hem zelf ook, maar het is wel meer een studieboek dan een "normaal"(?) boek.

Klik om te vergroten...