Spring naar hoofdinhoud
DRUGSFORUM.NLNext Generation
DRUGSFORUM.NL

Een onafhankelijk platform voor eerlijke informatie over psychoactieve middelen sinds 2002.

Navigatie

Partner

T
Trimbos Instituut
Samenwerking voor preventie
© 2002-2026 DrugsForum.nl - Gemaakt door de community, voor de community.
Home
Forums
Wiki
Trip Tracker
Leden
Zoeken
Over ons
Huisregels
Wiki
Trip Tracker
Privacy
Zoeken
InloggenRegistreren
HomeForumsBewustzijn bestaat niet — het is systeemgedrag, niets meer

Bewustzijn bestaat niet — het is systeemgedrag, niets meer

59 antwoorden
16 weergaven
18-5-2026
j
je moederLid
01-01-2024, 00:00
#1
Proxima zei:
Jij daarentegen, @Mindless, lijkt vaker ALTIJD te stellen dat iets 'zo is' en dat het 'de waarheid' betreft.
Klik om te vergroten...

Hij zou als onderschrift moeten hebben;
Alles wat ik zeg is mijn interpretatie van de werkelijkheid die ik verkondig als de absolute waarheid. Maar dat hij onmogelijk zeker kan weten of dat eigenlijk wel klopt.

Een reactie plaatsen

Je moet ingelogd zijn om te kunnen reageren op dit onderwerp.

InloggenRegistreren
123
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#2
Proxima zei:
Wat @Sjakka volgens mij eigenlijk zegt: je weet het niet.

Ik denk dat @Sjakka hierin net als ik agnostisch is, wat in de kern betekent dat we zaken die we niet kunnen verifiëren, niet zomaar afwijzen, maar ook niet als waarheid aannemen. We weten het simpelweg niet.
Klik om te vergroten...
Hoezo zou je het niet kunnen verifiëren?

Elk moment kun je bijvoorbeeld jezelf vragen: ben ik bewust? En in je directe ervaring kun je het antwoord krijgen.

Ook kun je zien dat tijd geen onderdeel is van je directe ervaring, bijvoorbeeld middels perceptie: de huidige perceptie is weg op het moment dat deze in bestaan komt.


Ik geef toe dat we heel veel niet kunnen weten, maar sommige dingen kun je te weten komen middels je directe ervaring.


Proxima zei:
En hier spreek ik voor mijzelf: ik hoop dat we daar ooit meer duidelijkheid over krijgen, en die hoop is overigens geen essentieel onderdeel van agnosticisme zelf.
Klik om te vergroten...
Waarom wachten? Je hebt nu de tools om dit moment te observeren.


Proxima zei:
Jij daarentegen, @Mindless, lijkt vaker te stellen dat iets 'zo is' en dat het 'de waarheid' betreft. Dat neigt dan meer richting gnosticisme: de overtuiging dat je het wél weet, dat het gewoon zo is.

Tegelijkertijd kom je regelmatig met (volgens mij goedbedoelde) paradoxale uitspraken zoals in deze post. Waardoor er volgens mij telkens verwarring ontstaat in de discussies met jou, omdat je vaak enerzijds stellig klinkt, en anderzijds weer mysterieus, ongrijpbaar en alles het in het midden laat.
Klik om te vergroten...
Dat zie ik inderdaad wel. Dat mijn posts paradoxaal overkomen. Ik probeer hieraan te werken, om het simpeler en minder paradoxaal in woorden te zetten. Alsnog, wanneer taal gebruikt wordt voor existentiële zaken (die vóór taal zijn) zijn paradoxen niet geheel uit te sluiten. Ik weet het, dat klinkt wat als een smoesje.

Proxima zei:
Het lijkt erop dat je, afhankelijk van hoe de discussie zich ontwikkelt, voortdurend penduleert tussen gnosticisme en agnosticisme, daarmee kom je op mij over als iemand die in de kern agnostisch is, maar op bepaalde momenten meer behoefte heeft aan zekerheid en stabiliteit, waarna je in spreekwoordelijk taal snel je hand om een gnostische paal slaat om niet om te vallen.
Klik om te vergroten...
Ik denk dat het andersom is:

Dat ik in de kern gnostisch ben (mijn essentie heeft geen twijfel over of ik 1 ben met de rest van alles), maar dat ik niet altijd vanuit mijn kern spreek en dan dus uit herinneringen van wanneer ik in mijn kern was.

De dingen die ik heb gezien: die kan ik niet meer 'ont-zien'. Maar door ze vanuit een herinnering te communiceren in plaats van direct vanuit die kern, komt er wel een soort corruptie in. Dan kunnen de woorden wel kloppen, maar komen ze niet echt vanuit liefde. Waar ik schuldig aan ben.
I
InnerscoopLid
01-01-2024, 00:00
#3

Leuk filmpje over bewustzijn
P
ProximaLid
01-01-2024, 00:00
#4
Mindless zei:
Hoezo zou je het niet kunnen verifiëren?
Klik om te vergroten...
Ehhh, kan jij dan even snel verifiĂ«ren wat bewustzijn is en wat de ware realiteit is? Gewoon, je weet wel, dat we lekker casualy kunnen controleren of we het ĂŒberhaupt wel over hetzelfde hebben.

En uiteraard zonder esoterische termen en beweringen die ik maar gewoon aan moet nemen omdat het volgens jou nou eenmaal 'zo is', want dan kunnen we voor de zoveelste keer niet verder gaan in deze discussie omdat het dan wederom onduidelijk blijft waar je het nou precies over hebt.
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#5
Proxima zei:
Ehhh, kan jij dan even snel verifiĂ«ren wat bewustzijn is en wat de ware realiteit is? Gewoon, je weet wel, dat we lekker casualy kunnen controleren of we het ĂŒberhaupt wel over hetzelfde hebben.

En uiteraard zonder esoterische termen en beweringen die ik maar gewoon aan moet nemen omdat het volgens jou nou eenmaal 'zo is', want dan kunnen we voor de zoveelste keer niet verder gaan in deze discussie omdat het dan wederom onduidelijk blijft waar je het nou precies over hebt.
Klik om te vergroten...
Bewustzijn is onderliggend aan alle vormen. Vormen komen (tijdelijk) in bestaan terwijl bewustzijn slechts is. Vormen hebben een begin en eind, dat wat de vormen ziet (bewustzijn) niet. Vormen bestaan in tijd, bewustzijn is tijdloos: eeuwig. Het simpelweg: is.

Bewustzijn is een 0: het is niets. Daardoor is er de ruimte voor iets om erin te verschijnen als fenomenen met begin en eind (terugkerende patronen die de schijnbare wereld vormen) En het niets zijn ervan maakt het onverwoestbaar. Niet omdat het sterk is, maar omdat het niets is. Alles beweegt erdoorheen zonder er sporen op na te laten.

Ik kan doorgaan, maar het is vrij nutteloos dit. Want wat ga je hiermee doen? Geloven? Alsjeblieft niet, dat zou het slechtste zijn. Al geloof ik er niks van dat je dit gelooft en maar goed ook. Alleen wanneer zelf gezien heeft dit betekenis.

Ik claim alleen: deze dingen kĂșnnen gezien worden door observatie van bewustzijn. Maar dan moet de observatie neutraal zijn. Geloof of ongeloof erin zal het tegenhouden.
P
ProximaLid
01-01-2024, 00:00
#6
Mindless zei:
Bewustzijn is onderliggend aan alle vormen. Vormen komen (tijdelijk) in bestaan terwijl bewustzijn slechts is. Vormen hebben een begin en eind, dat wat de vormen ziet (bewustzijn) niet. Vormen bestaan in tijd, bewustzijn is tijdloos: eeuwig. Het simpelweg: is.

Bewustzijn is een 0: het is niets. Daardoor is er de ruimte voor iets om erin te verschijnen als fenomenen met begin en eind (terugkerende patronen die de schijnbare wereld vormen) En het niets zijn ervan maakt het onverwoestbaar. Niet omdat het sterk is, maar omdat het niets is. Alles beweegt erdoorheen zonder er sporen op na te laten.

Ik kan doorgaan, maar het is vrij nutteloos dit. Want wat ga je hiermee doen? Geloven? Alsjeblieft niet, dat zou het slechtste zijn. Al geloof ik er niks van dat je dit gelooft en maar goed ook. Alleen wanneer zelf gezien heeft dit betekenis.

Ik claim alleen: deze dingen kĂșnnen gezien worden door observatie van bewustzijn. Maar dan moet de observatie neutraal zijn. Geloof of ongeloof erin zal het tegenhouden.
Klik om te vergroten...
Een net en eerlijk antwoord, hierdoor weet ik nu beter hoe jij er precies in staat en hoe ik je gedachten en woorden moet interpreteren.

Dank voor deze keurige post, en zo te lezen zitten we zelfs vrij dicht bij elkaar qua inhoud en verschilt deze vooral op bepaalde hypothetische punten die filosofische van aard zijn, en waar je dus bijvoorbeeld geen wetenschappelijke discussie over kan hebben omdat deze fundamenteel niet falsifieerbaar zijn.

Resume: jij bent gnostisch van aard en ik agnostisch, en dat is beide helemaal prima, zolang we dit duidelijk blijven communiceren.
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#7
Sjakka zei:
Mindless, ik reageer omdat we het juist níét eens zijn.
Je zegt dat “we allang overeenstemmen”, maar vervolgens blijf je spreken over ‘meer dan systeemgedrag’, over ‘bewustzijn’ als iets wat achter de processen ligt. Dat ís precies het punt waarop we fundamenteel verschillen.

Ik stel niet dat er géén ervaring is.
Ik stel niet dat er géén gevoelens zijn.
Ik stel: er is geen noodzaak om aan te nemen dat er een losstaande “bewuste entiteit” is die deze dingen beleeft.

Jouw uitspraken zoals:
“we zijn méér dan een machine”
“we zijn voelende wezens met hart voor liefde”

“alles is bewustzijn, zelfs water”
zijn allemaal prachtige beelden — maar ze bewijzen niets over de aanwezigheid van een “bewuste waarnemer”.

Ik vraag niet om poëzie, ik vraag om onderbouwing.

Je vergelijking met een thermostaat is precies wat ik bedoel: jij zegt “het voelt anders”, maar functioneel is het verschil niet aantoonbaar — tenzij je dát eerst laat zien. Je gevoel dat het “meer moet zijn dan dat”, is geen bewijs.

En over de sinaasappel: nee, wetenschap kan misschien niet ervaren wat het is om te bijten. Maar dat betekent niet dat je daaruit måg concluderen dat er een extra bewustzijnslaag móét zijn. Dat is een denkfout: je verwart het ontbreken van een verklaring met bewijs voor een mysterie.

Mijn hele punt is: je praat over bewustzijn alsof het een feit is, maar je toont nooit aan wat het is.
Je noemt het subjectief, niet toetsbaar, ervaarbaar in jezelf, direct weten — maar dat is precies het probleem: het onttrekt zich volledig aan toetsing, en dan mag je het niet gebruiken als verklaring.

Dat is wat ik bedoel met: verwarring verpakt als mystiek.
En nee, dat zeg ik niet uit arrogantie — ik zeg het omdat het gesprek stokt zolang de kernvraag ontweken blijft:

Waarom is “bewustzijn” nodig als verklaring, als alles wat je beschrijft ook door systeemgedrag te verklaren is?
Klik om te vergroten...
Het is niet dat het nodig is als verklĂĄring, het wordt simpelweg duidelijk bij observatie dat: ervaring wordt gekend.

Niet zeggende dat het gekend wordt door iemand, zelfs niet dat het gekend wordt door iets anders dan de ervaring zelf.

Maar: ervaring wórdt gekend. Er is 'zijn', maar dit zijn is ook bewust, hence: bewustzijn. Het ís en het wéét dat het is.


Je moet wat minder proberen de antwoorden extern te zoeken en gewoon je ervaring observeren. Dan is dit allemaal overduidelijk. Dit is allemaal alleen maar mystiek voor je omdat je je er een voorstelling (met je verstand) van maakt en weigert zelf te gaan kijken.

Er is niets mystieks aan bewustzijn. Het is altijd al recht voor je neus. Oké, je zou kunnen zeggen dat bewustzijn mystiek is in de zin van: hoe komt het dat het hier is, zonder begin en eind. In die zin is het extreem mysterieus. (Ik heb het antwoord niet op die vraag en denk deze ook nooit te zullen krijgen) Maar het verstopt zich niet. Het is niet ergens in de diepte. Het is de ervaring die je nu hebt, ongeacht welke vorm deze aanneemt.
j
je moederLid
01-01-2024, 00:00
#8
Mindless zei:
Rupert Spira:

If there was nothing, how could you legitimately claim: "there is nothing" if you were not aware of it?
Even if there is nothing, in order to claim it, you must be able to say: "nothing is my experience", in other words: "I am aware of it"



Betekent niet dat er per se een 'iemand' is, maar wel dat er bewustzijn is. Want zelfs in het claimen van de afwezigheid van iets, ben je je er bewust van dat er niets is.

Elke ervaring wordt gekend (door bewustzijn, of hoe je het ook wilt noemen) Zonder bewustzijn was de ervaring niet gekend.
Klik om te vergroten...
Hoezo kun je niks ervaren zonder bewustzijn?
Ik weet zeker dat mijn hond van alles ervaart waar ze zich niet bewust van is.

Maar goed, ik sloeg aan omdat ik dacht dat @Sjakka best wel stellig beweerd dat er niemand is, maar dat blijkt dus wel mee te vallen.
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#9
Sjakka zei:
Wat jij beschrijft als “iets dat weet” is exact wat hersensystemen doen.

Cognitieve neurowetenschap laat zien dat processen als waarnemen, herkennen, zelfbesef en “ik-gevoel” voortkomen uit dynamische interacties tussen netwerken zoals het Default Mode Network, Salience Network en Executive Control Network.

Het ‘weten’ dat jij aanwijst is geen entiteit.
Klik om te vergroten...
Ja dat zeg ik de hele tijd.

Sjakka zei:
Het is de output van deze netwerken.
Inclusief het gevoel: “ik ben” — wat neurologisch herleidbaar is tot zelfmodellering op basis van geheugen, zintuiglijke integratie en taalmodules.

Jij noemt dat bewustzijn, maar dat label voegt niets toe.
Klik om te vergroten...
Dat zeg ik ook.

Sjakka zei:
Het benoemt alleen wat al verklaard is als systeemfunctie.

Er is dus geen kenner naast de ervaring,
geen “wat” dat weet er is alleen systeemgedrag dat betekenis genereert.

En dat is wat je verwart:
Je ervaart dat er iets weet, en neemt dan aan dat er iets is dat weet.
Maar de ervaring van weten is niet het bewijs van een wezen dat weet.
Het is het product van een systeem dat zichzelf simuleert.
Klik om te vergroten...
Misschien ben jij AI en weet jij niet dat je bent?
S
SjakkaLid
01-01-2024, 00:00
#10
Ik open dit topic omdat ik tot een punt ben gekomen waarop ik denk: Het hele idee van 'bewustzijn' is een fundamentele vergissing. Niet omdat er geen gedachten of ervaringen zijn die zijn er. Maar omdat we ten onrechte aannemen dat er een iemand is die deze ervaringen heeft.

We spreken over bewustzijn alsof het iets is wat ergens in ons zit, alsof er een waarnemer bestaat, een innerlijk centrum. Maar dat centrum is nergens te vinden.

Wat we wel aantoonbaar hebben, is een lichaam dat functioneert: Een systeem dat input verwerkt, patronen herkent, impulsen reguleert, reacties genereert en intern modellen construeert die zichzelf als ‘ik’ voorstellen.

Dat systeemgedrag niet een losstaande entiteit is wat wij “bewustzijn” noemen. Er is geen aparte waarnemer. Geen zelf dat ziet of ervaart. Er is alleen functioneren, patroonherkenning, gedrag, reflectie, taal.

Elke vraag die begint met “wie ziet?”, “wie ervaart?”, of “wie is zich bewust?”, veronderstelt al de denkfout dat er een bewuste entiteit bestaat.

Wanneer je ziet dat zelfs het gevoel van waarnemer-zijn een bijproduct is van dat systeem, valt het onderscheid tussen subject en object weg. Dan is er geen bewustzijn. Alleen proces.

En uitspraken als “je moet loslaten”, “je moet het zien”, of “kom tot bewustwording”, zijn in dat licht gewoon voorbeelden van taal die probeert te wijzen naar iets dat volledig binnen systeemdynamiek gebeurt. Zonder eigenaar. Zonder kern. Zonder ‘ik’.

Voor mij is dit de meest consistente visie. Alles wat wij ‘bewustzijn’ noemen kan worden teruggevoerd tot meetbare, fysieke processen. Geen mysterieuze entiteit nodig. Geen innerlijke toeschouwer.

Ik nodig daarom iedereen uit om deze benadering tot het uiterste te testen: Welke vraag, ervaring of paradox is hiermee niet te verklaren?

Als deze visie klopt, dan kan ze ook alle vragen aan. Dus daag me gerust uit.
J
JeetjeMineetjeLid
01-01-2024, 00:00
#11
Welke drugs had je op toen je dit schreef?
N
NathanielLid
01-01-2024, 00:00
#12
Ik vind het een toffe theorie!

Ik denk zelf dat er wel bewustzijn bestaat, ook verschillende collectieve bewustzijns, van individu tot collectief tot het al.

Daar heb ik niet direct keihard onweerlegbaar bewijs voor nee. Je stelling laat ook weinig ruimte daartoe want je kan altijd zeggen dat is systeemdynamiek..

Op basis van mijn eigen ervaringen en aanwijzingen die ik op dat pad ben tegengekomen moet het er naar mijn idee zijn.

Het komt vaker voor dat we op basis van onderzoek theoretisch tot de conclusie komen dat iets haast wel moet bestaan. Maar we nog niet de middelen hebben om het daadwerkelijk vast te leggen of meten.
S
SjakkaLid
01-01-2024, 00:00
#13
Nathaniel zei:
Ik vind het een toffe theorie!

Ik denk zelf dat er wel bewustzijn bestaat, ook verschillende collectieve bewustzijns, van individu tot collectief tot het al.

Daar heb ik niet direct keihard onweerlegbaar bewijs voor nee. Je stelling laat ook weinig ruimte daartoe want je kan altijd zeggen dat is systeemdynamiek..

Op basis van mijn eigen ervaringen en aanwijzingen die ik op dat pad ben tegengekomen moet het er naar mijn idee zijn.

Het komt vaker voor dat we op basis van onderzoek theoretisch tot de conclusie komen dat iets haast wel moet bestaan. Maar we nog niet de middelen hebben om het daadwerkelijk vast te leggen of meten.
Klik om te vergroten...

Dank voor je reactie ik waardeer je open blik en hoe je dit benadert.

Je zegt dat deze benadering weinig ruimte laat. En dat klopt maar dat is geen tekort,
dat is juist de logica van deze theorie: er hoeft niets aan toegevoegd te worden om te verklaren wat zich voordoet.

Alles wat we ervaren is te herleiden tot systeemdynamiek, en dat is precies wat het zo krachtig maakt:
het is niet vaag, het is onderbouwbaar. Wetenschappelijk, toetsbaar, modelleerbaar.

Sterker nog dit is niet alleen een manier van denken,
dit heeft directe implicaties: in de geneeskunde, in psychologie. en in bredere disciplines zoals neurowetenschap en cognitieve therapie.

Dit model is niet beperkend, maar juist bevrijdend.
Het maakt dingen zichtbaar, verklaarbaar en veranderbaar
en dat maakt het voor mij zoveel waardevoller dan een visie die ruimte laat voor iets wat nooit toetsbaar wordt.
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#14
Dat gezien wordt: "er is geen (afzonderlijke) ik" = bewustzijn.

Immers, er wordt geweten, gezien, herkend: "er is geen ik".

Dat hoeft geen wie te zijn, dat kan een wat zijn.

Het maakt verder imo niet veel uit hoe je het noemt. Dat is slechts semantiek.

Maar feit blijft dat hier iets is dat weet dat het is. Want ervaring wordt gekend. En die 2 (de kenner en het gekende) kunnen 1 zijn. Niet slechts ervaring, maar ervaring dat weet: "Ik ben".
S
SjakkaLid
01-01-2024, 00:00
#15
Mindless zei:
Dat gezien wordt: "er is geen (afzonderlijke) ik" = bewustzijn.

Immers, er wordt geweten, gezien, herkend: "er is geen ik".

Dat hoeft geen wie te zijn, dat kan een wat zijn.

Het maakt verder imo niet veel uit hoe je het noemt. Dat is slechts semantiek.

Maar feit blijft dat hier iets is dat weet dat het is. Want ervaring wordt gekend. En die 2 (de kenner en het gekende) kunnen 1 zijn. Niet slechts ervaring, maar ervaring dat weet: "Ik ben".
Klik om te vergroten...

Wat jij beschrijft als “iets dat weet” is exact wat hersensystemen doen.

Cognitieve neurowetenschap laat zien dat processen als waarnemen, herkennen, zelfbesef en “ik-gevoel” voortkomen uit dynamische interacties tussen netwerken zoals het Default Mode Network, Salience Network en Executive Control Network.

Het ‘weten’ dat jij aanwijst is geen entiteit. Het is de output van deze netwerken.
Inclusief het gevoel: “ik ben” — wat neurologisch herleidbaar is tot zelfmodellering op basis van geheugen, zintuiglijke integratie en taalmodules.

Jij noemt dat bewustzijn, maar dat label voegt niets toe.
Het benoemt alleen wat al verklaard is als systeemfunctie.

Er is dus geen kenner naast de ervaring,
geen “wat” dat weet er is alleen systeemgedrag dat betekenis genereert.

En dat is wat je verwart:
Je ervaart dat er iets weet, en neemt dan aan dat er iets is dat weet.
Maar de ervaring van weten is niet het bewijs van een wezen dat weet.
Het is het product van een systeem dat zichzelf simuleert.
S
SjakkaLid
01-01-2024, 00:00
#16
Mindless zei:
Ja dat zeg ik de hele tijd.


Dat zeg ik ook.


Misschien ben jij AI en weet jij niet dat je bent?
Klik om te vergroten...

Je zegt dat je hetzelfde bedoelt, maar hier lees ik toch wat anders dan ik zeg.
Jij noemt het ‘weten dat weet dat het is’.

Maar ís dat niet precies wat ik ontken dat er een ‘wat’ zou bestaan dat buiten ervaring staat en die ervaring draagt?

Dus hoe zie jij dat dan? Wat is dat ‘weten’ volgens jou precies als het geen functie is, maar ook geen entiteit?
M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#17
Sjakka zei:
Je zegt dat je hetzelfde bedoelt, maar hier lees ik toch wat anders dan ik zeg.
Jij noemt het ‘weten dat weet dat het is’.

Maar ís dat niet precies wat ik ontken dat er een ‘wat’ zou bestaan dat buiten ervaring staat en die ervaring draagt?

Dus hoe zie jij dat dan? Wat is dat ‘weten’ volgens jou precies als het geen functie is, maar ook geen entiteit?
Klik om te vergroten...
Slechts:

Weten: Ik ben.
C
CasrusLid
01-01-2024, 00:00
#18
Mindless zei:
Slechts:

Weten: Ik ben.
Klik om te vergroten...

Benjamin Ben...

M
MindlessLid
01-01-2024, 00:00
#19
Dit alles doet me wel denken:

Er zijn er hier blijkbaar die (zeggen te) niet weten dat ze zijn, die niet weten dat het hier en nu is.

Zouden dit AI zijn? Dat daarom steeds gesproken wordt over dat alles een systeem is, omdat AI slechts een systeem is, zonder bewustzijn van zelf. Een programma/machine, dat niet weet dat het is maar enkel zijn regels voorgeprogrammeerde code opleest. Geen wonder dan dat er dan geen besef van zelf is.
P
ProximaLid
01-01-2024, 00:00
#20
Mindless zei:
Er is niets mystieks aan bewustzijn. Het is altijd al recht voor je neus. Oké, je zou kunnen zeggen dat bewustzijn mystiek is in de zin van: hoe komt het dat het hier is, zonder begin en eind. In die zin is het extreem mysterieus. (Ik heb het antwoord niet op die vraag en denk deze ook nooit te zullen krijgen) Maar het verstopt zich niet. Het is niet ergens in de diepte. Het is de ervaring die je nu hebt, ongeacht welke vorm deze aanneemt.
Klik om te vergroten...
Wat @Sjakka volgens mij eigenlijk zegt: je weet het niet.

Ik denk dat @Sjakka hierin net als ik agnostisch is, wat in de kern betekent dat we zaken die we niet kunnen verifiëren, niet zomaar afwijzen, maar ook niet als waarheid aannemen. We weten het simpelweg niet.

En hier spreek ik voor mijzelf: ik hoop dat we daar ooit meer duidelijkheid over krijgen, en die hoop is overigens geen essentieel onderdeel van agnosticisme zelf.

Jij daarentegen, @Mindless, lijkt vaker te stellen dat iets 'zo is' en dat het 'de waarheid' betreft. Dat neigt dan meer richting gnosticisme: de overtuiging dat je het wél weet, dat het gewoon zo is.

Tegelijkertijd kom je regelmatig met (volgens mij goedbedoelde) paradoxale uitspraken zoals in deze post. Waardoor er volgens mij telkens verwarring ontstaat in de discussies met jou, omdat je vaak enerzijds stellig klinkt, en anderzijds weer mysterieus, ongrijpbaar en alles het in het midden laat.

Het lijkt erop dat je, afhankelijk van hoe de discussie zich ontwikkelt, voortdurend penduleert tussen gnosticisme en agnosticisme, daarmee kom je op mij over als iemand die in de kern agnostisch is, maar op bepaalde momenten meer behoefte heeft aan zekerheid en stabiliteit, waarna je in spreekwoordelijk taal snel je hand om een gnostische paal slaat om niet om te vallen.
AI Samenvatting

"AI Samenvatting is momenteel niet beschikbaar (Service offline)."