#1
De Zelf is dat wat ziet. We kunnen allerlei verschillende vormen van identiteit onderscheiden en aannemen, dat is het zelfbeeld. Maar het zelfbeeld ziet zelf niet, het wordt altijd gezien, door dat wat ziet (jezelf, dat wat je daadwerkelijk bent, niet dat wat je aanneemt als identiteit). En die veranderd niet, want het ziet vorm, maar is zelf vormloos. Het is eeuwig hetzelfde. Het is niet in tijd. Klinkt wat dramatisch maar het (jezelf) is eeuwigheid zelf: dit hier en nu, waarin tijd, de wereld, alles verschijnt.Ik kan aanraden om het hoofdstuk over 'self and identity' te lezen uit de Handbook of Social Psychology.
Daarin staat namelijk een complete maar beknopte beschrijving van wat er vanuit de psychologie bekend is over ons zelfbeeld. En daaruit volgt wel dat er allerlei verschillende perspectieven bestaan op het zelf, en dat onze beschrijvingen daarvan ook nogal afhangen van de context. Dat komt enerzijds omdat onze identiteit gelaagd is, maar anderzijds omdat ons geheugen niet absoluut is maar associatief.
Daarom vind ik het vaak vreemd als mensen het hebben over 'gewoon jezelf' zijn, of je 'echte zelf', of dus 'Zelf' met een hoofdletter. Want zijn dat niet allemaal verschillende conceptualiseringen van deelaspecten van je totale identiteit? Volgens de wetenschap kan je nooit al die versies van jezelf tegelijkertijd zijn. Dus waarom zou er dan een echte zelf en kennelijk een onechte zelf zijn? Die gedachte snijdt wat mij betreft niet echt hout. Volgens mij zijn het allemaal echt onderdelen van je identiteit.
Er zijn niet een echte zelf én een onechte zelf. Er is altijd alleen maar de echte zelf. De onechte zelf is een illusie. Dat is zo'n conceptualisatie, die gezien wordt door jezelf (de echte zelf). Een gedachte kan niet zien, alleen gezien worden.