#1
Ze leren het nooitVolkskrant zei:AMSTERDAM - Qat heeft ‘een desastreuze uitwerking’ op de sociaal-economische positie en de gezondheid van grote groepen Nederlandse Somaliërs. Vanuit die gemeenschap klinkt de roep om een qatverbod steeds luider.
‘Chronische qatkauwers drukken op de Nederlandse gezondheidszorg en blijven uitkeringsafhankelijk’, zegt Abdimalik Yusuf van de zelforganisatie Dalmar. Hij is met Parnassia (instelling voor psycho-medische zorg) een voorlichtingscampagne gestart. Yusuf wijst op de ‘belabberde situatie’ van de Somalische gemeenschap. Vier recente onderzoeksrapporten schetsen een somber beeld van de groep. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau is de positie van die gemeenschap ‘het meest zorgelijk’ van alle migrantengroepen. Veel Somalische jongeren belanden in de criminaliteit. ‘We zijn een kleine gemeenschap, de overlast blijft beperkt. Daardoor is er nauwelijks aandacht voor’, zegt Yusuf. Er wonen tussen de 22- en 27 duizend Somaliërs in Nederland.
Tweede stroom
Hij maakt zich zorgen over de ‘tweede stroom’ vluchtelingen, vooral jongemannen die sinds 2007 naar Nederland komen en van wie velen door de burgeroorlog zijn getraumatiseerd. ‘Ze spreken geen Nederlands, gaan niet naar school. Om hun gevoelens te verdoven kauwen ze de hele dag qat.’
Zorgelijk vindt Yusuf verder een nieuwe trend die ontstaat in de diaspora. ‘Vrouwen zijn gaan kauwen.’ Dat constateert ook Guled Yusuf Ahmed van Nedsom. ‘Qat maakt energiek, maar lost geen problemen op. Het gaat vaak om alleenstaande moeders, die zich in de qat verliezen en hun kinderen verwaarlozen.’
Groot-Brittannië
Volgens Yusuf en Ahmed pleiten Somaliërs in Groot-Brittannië eveneens voor een qatverbod. In Nederland en het Verenigd Koninkrijk is die drug legaal, in tegenstelling tot de rest van Europa. ‘De Britse Advisory Council on the Misuse of Drugs constateerde in 2005 dat er onvoldoende schadelijke effecten zijn om qat te verbieden’, zegt een woordvoerder van de Home Office. Minister Klink van Volksgezondheid kwam in 2008 tot eenzelfde oordeel. Maar zowel Britse als Nederlandse onderzoekers benadrukken dat ze onvoldoende kennis hebben over de invloed van qat op de sociale situatie en psychische problematiek.
Ahmed wijst op ‘alarmerende’ ontwikkelingen in de exportlanden, Kenia, Ethiopië en Jemen. ‘Om de oogst te versnellen gebruiken boeren steeds vaker verboden chemische middelen. Die zijn zeer schadelijk voor de gezondheid.’ Volgens hem zijn er talloze aanwijzingen dat langdurig qatgebruik kan leiden tot hoge bloeddruk, ontstekingen in de mond en het maagdarmkanaal en diverse vormen van kanker.
De Federatie Somalische Associaties Nederland denkt dat een qatverbod, gezien het Nederlandse softdrugbeleid, niet realistisch is. ‘Wel zijn drastische maatregelen nodig’, zegt woordvoerder Mohamed Elmi. Overmatige qatgebruikers zouden kunnen worden gekort op hun uitkering.