Wateringen is een plaats met 16.110 inwoners (1 januari 2021) in het
Westland in de
Nederlandse provincie
Zuid-Holland; de plaats is onderdeel van de gemeente
Westland.
Tot het einde van het jaar 2003 vormde de plaats Wateringen samen met
Kwintsheul de gemeente Wateringen. Vanaf 1 januari 2004 vormt Wateringen samen met de voormalige gemeenten
Naaldwijk,
's-Gravenzande,
De Lier en
Monster de nieuwe gemeente Westland door de
gemeentelijke herindeling Westland.
De Haagse
Vinex-wijk
Wateringse Veld grenst aan Wateringen en is gebouwd op voormalig gebied van de gemeente Wateringen dat in 1994 door de gemeente Den Haag geannexeerd is.
Ligging​
Wateringen ligt in het westen van
Zuid-Holland in de gemeente Westland. In het noorden en noordoosten grenst Wateringen aan
Den Haag, in het oosten voor een klein deel aan
Rijswijk, in het zuiden aan
Den Hoorn en
Schipluiden, beide in de gemeente
Midden-Delfland, en in het westen aan
Kwintsheul. De grens met Den Hoorn en Schipluiden wordt gevormd door het water de
Zweth. De noordgrens met Den Haag wordt gevormd door de Erasmusweg.
Tot de gemeente Wateringen behoorde naast het gelijknamige dorp, van 1 juli 1957 tot 2004 ook het volledige dorp Kwintsheul, dat daarvoor in drie gemeenten lag.
Geschiedenis​
Gezicht op het dorp Wateringen, 1782, met het plein en de
Hervormde Kerk.
Wateringen, gelegen aan een
strandwal die zich uitstrekt langs de Zuid-Hollandse kust, werd al vroeg bewoond. In de
Romeinse tijd volgde een Romeinse weg, die naast het
Kanaal van Corbulo van
Naaldwijk naar
Forum Hadriani liep, de huidige Herenstraat. Verschillende huisplattegronden en
crematievelden uit die tijd zijn in 2006 dicht bij die weg gevonden en in 1997 werden er in
Wateringse Veld vier
mijlpalen gevonden. De oudste mijlpaal die gevonden was kwam uit het jaar 151 en de jongste uit 250. Na het vertrek van de Romeinen tegen 275 vertrokken was het gebied verlaten.
[2] In 1946 werden bij opgravingen aan de Harry Hoekstraat ook nog vondsten gedaan uit de
Karolingische periode (750-950). Het dorp begon als gehucht dat eind dertiende eeuw ontstond op een dijk langs het water de Wetering waaraan het dorp zijn naam ontleent. De
ambachtsheerlijkheid kreeg in 1250 Ogier van den Hoek als leenman. Zijn zoon Gerrit ging zich Van Wateringen noemen en liet een kasteel bouwen,
Hof van Wateringen. Dat kasteel werd voor het eerst vermeld in 1282 en werd gebouwd waar het tegenwoordige Hofpark ligt. Het geslacht Van Wateringen stierf uit in mannelijke lijn in 1386 waarna het ambacht in 1432 in handen kwam van het geslacht
Van Naaldwijk. De burcht werd in 1485 gesloopt en op die plek kwam een
cisterciënzersklooster. Dit klooster is afgebroken in 1573 tijdens de
Tachtigjarige Oorlog.
Delftse regent Jacob Huygensz. Van der Dussen liet in 1600 op dezelfde een
buitenplaats bouwen. De buitenplaats is in 1806 afgebroken en alleen de Hofwoning dat dienstdeed als boerderij is blijven bestaan. In 1257 werd in het dorp een
kapel gesticht. Zo'n 100 jaar later verscheen een kerkgebouw op die plek. De toren van de huidige
Hervormde kerk stamt nog uit die tijd; het schip werd rond 1450 gebouwd.
[3][4]
Kaart van de gemeente Wateringen ca. 1868
[5]
Vanaf 1800 begon het dorp te groeien. Dit was grotendeels te danken aan de opbloei van de
tuinbouw en de handel. Een katholieke kerk werd in 1806 gebouwd. In 1850 was het aantal inwoners gegroeid tot 1600. De korenmolen uit 1568 werd in 1869 vervangen en na een brand in 1880 verscheen een nieuwe. Deze molen '
Windlust' werd in 1972 gerestaureerd. Achter de korenmolen kwam in 1898 een veilinggebouw voor groente en fruit. Deze veiling verdween na het opgaan in de
veiling Westland Noord in 1970.
[4]
Na 1900 groeide het dorp flink en kwam de eerste planmatige woonwijk van het dorp bij het Hof tot stand met de Wilhelminastraat, Julianastraat, Willem III straat en de Emmastraat. Ook het dorpsplein veranderde drastisch in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Oude bouwwerken aan het plein werden gesloopt om ruimte te maken voor een nieuwe kosterswoning, het
Raadhuis van Wateringen, garage van
VIOS en werd de Hervormde kerk verbouwd. In 1900 werd de oude katholieke kerk vervangen door de huidige
Sint-Jan de Doperkerk aan de Herenstraat.
[6]
Na de
Tweede Wereldoorlog werden rondom het Hof, ten zuiden van de Herenstraat en ten oosten van de Dorpsstraat nieuwe woonwijken gebouwd en werd de vaart door het dorp gedempt.
[6] Jan van Beurden werd als gemeentearchitect naar Wateringen gehaald. Hij heeft door het ontwerp van ruim tweehonderd gebouwen zijn stempel gedrukt op de wederopbouw van Wateringen en omgeving.
[7]
In 1994 werd een deel van het Wateringse grondgebied,
Wateringse Veld, geannexeerd door Den Haag. Gemeente Wateringen hield op te bestaan toen het in 2004
opging in de gemeente Westland.